وقتی کودک خردسالی بودم و باالطبع بسیار ساده‏تر از این که امروز هستم، از اینکه در قرن بیستم و نه "در تاریخ" زندگی می‏کنم، بسیار سپاسگذار بودم. "در تاریخ" انسانها احمق، وحشی و بدخو بودند، ولی اینک خوشبختانه همه‏ی حماقت‏ها، وحشیگری‏ها و بدی‏ها از دنیا رفته‏، و همه‏ی مسایل حل شده‏اند. انسان‏ها منطقی‏اند و اختلافات را بر اساس اصول اخلاقی حل می‏کنند.

در تاریخ برده‏هایی وجود داشتند ولی خبث برده‏داری چنان بدیهی شد که در قرن بیستم دیگر برده‏ای یافت نمی‏شود. در تاریخ جنگ‏های بیشماری رخ داد، ولی جنگ جهانی اول چنان انسان‏های دنیا را شگفتزده کرد که جنگ دیگری نمی‏تواند اتفاق بیفتد. در تاریخ فرمانروایان خودکامه بودند و با زیردستان بوالهوسانه رفتار می‏کردند، اما امروز فرمانروایی از آن مردم، و بوالهوسی از بین رفته است. طی هزاران سال نفرت و کینه حاکم بود، ولی قرن بیستم آن را بیکباره، با نگرش روشن و جهان‏بینی جدید قابل تحمل ندید.

امروز بخاطر بی‏طرفی نهضت اسپرانتو، حق خود نمی‏دانم همه‏ی عوامل نفرت را که در آن زمان به نظرم می‏رسید و  از دید بسیاری از اسپرانتو دانان چندان هم بدآیند نبودند، و خوشبختانه در سایه‏ی تاریکی‏های تاریخ جا مانده بودند را فهرست کنم. 

به عنوان کودکی خردسال، در ضمن بسیار سپاسگذار بودم که انگلیسی زاده شده‏ام، زیرا در آن زمان در چشم من بریتانیا شگفت‏ترین، بزرگترین و پیشرفته‏ترین کشور جهان بود و دیگر کشورها آن را تحسین می‏کردند و احترام می‏گذاشتند.

وهم جهان کودکی من خیلی زود نقش بر آب شد. روز دقیقش را نمی‏دانم، وقتی برای اولین بار دریافتم که افسوس و صد افسوس که من هنوز "در اعماق تاریخ" زندگی می‏کنم.  عکس‏های تاریخی

برگردان"Mondo de Infano" برگرفته از کتاب Pajleroj kaj stoploj  اثر ویلیام آولد